طرحنامه نویسی به سبک حوزه علمیه :: امیرحسین دادگستر

امیرحسین دادگستر

AMIR HOSSEIN DADGOSTAR

طرحنامه نویسی به سبک حوزه علمیه

محقق برای شروع هر پژوهشی ابتدا باید طرحنامه ای ( طرح اجمالی- طرح تفصیلی) برای تحقیق خود آماده نماید.

برای اطلاعات بیشتر میتوانید مطالب این کتاب را نیز بخوانید

نمونه برگه ساده طرحنامه برای نگارش مقاله طلاب⬇(A4)

​​​​​

دریافت فایل

به طور خلاصه طرحنامه عبارت است از:

 

الف- انتخاب موضوع:
1- برای شروع هر تحقیقی، محقق باید موضوع و مساله ای را برای پژوهش انتخاب نماید .
محقق باید توجه داشته باشد که نتیجه تحقیق در موضوع انتخابی، ارزش صرف وقت و انرژی را داشته باشد.
محقق باید با توجه به امکاناتی که دارد موضوع و عنوآنی را برای پژوهش انتخاب کند و البته انتخاب عنوآن اصلی مقاله که بر مقاله درج میشود در پایان نگارش مقاله صورت میگیرد. (امکاناتی مثل دسترسی به کتاب،استاد راهنما،منابع علمی،انگیزه کافی،وقت و زمان کافی ،کامپیوتر،نرم افزار،بودجه یا هرچیزی که به آن نیاز دارد)
2- عنوان تحقیق باید صریح، دقیق و به دور از ابهام، در جملاتی کوتاه و عاری از زوائد و در محدوده خاص انتخاب گردد.
3- موضوع باید جزئی باشد تا تبیین مسئله و نتیجه گیری از آن در زمانی کوتاه صورت بگیرد البته نباید آن قدر محدود و جزئی باشد که جست و جو و جمع آوری مطلب دشوار گردد.
4- محقق باید به دنبال موضوعی باشد که دانش، مهارت تخصصی و توانایی پژوهش در آن موضوع را داشته باشد و به آن موضوع علاقه داشته باشد.
5- محقق قبل از پیشنهاد موضوع، باید مطالعات مقدماتی انجام دهد تا دریابد آیا موضوع انتخابی در حد مقدورات، قابل تحقیق است و منابع اطلاعاتی مورد نیاز آن قابل دسترسی می باشد و از جهت فرصت در مدت زمان تعیین شده می تواند آن را به نتیجه برساند یا نه؟
بعد از انتخاب موضوع و تایید عنوان توسط استاد راهنما و انجام برسی های اولیه باید واژه های کلیدی را با دقت فراورآن انتخاب کنید
این واژه ها اگرچه گاهی چند کلمه بیشتر نیستتد اما مروری کامل بر محتوای مقاله هستند و مانند فهرستی کلی عمل میکنند.

 

ب- تعریف و تبیین موضوع:
 محقق باید تعریف اصطلاحی موضوع انتخاب شده را بیان کند و سوال اصلی را که به دنبال پاسخ دادن به آن است  توضیح دهد و به صورت واضح و دقیق بیان کند که درصدد حل چه مشکل و پاسخگویی به چه پرسشی است.
از طرف دیگر یک موضوع ممکن است در علوم مختلف و حتی در یک علم، از زاویه ها و جنبه های مختلف قابل بحث و بررسی باشد بنابر این باید گفته شود که از چه جهاتی به موضوع پرداخته میشود.
  به نسبت با موضوع تحقیق  قسمت هایی که لازم به مطالعه هست باید تعیین شود.

 

ج- ضرورت و اهمیت موضوع
(خلا چیست؟)در این قسمت باید توضیح داده شود که انجام این تحقیق چه اهمیتی دارد و چه ضرورتی باعث شده است که این موضوع به عنوان تحقیق انتخاب گردد و با نوشتن این مقاله چه مشکلی برطرف میشود یا چه خللی رفع میشود یا کمبودی جبرآن میشود؟... برای مثال ضرورت مقاله ای که بازی های فکری در مدرسه را ترویج میدهد (نبودن بازی های فکری صحیح )(دور شدن دانش آموزآن از فضای حقیقی و بازی های فکری در فضای حقیقی و...)

 

د- اهداف تحقیق
در این قسمت باید بگوییم انتظار داریم بعد از نوشتن این تحقیق به چه نتایجی دست پیدا کنیم؟  هدف محقق از انجام این تحقیق چیست؟          بیان اهداف تحقیق به شما کمک میکند که به مباحثی که مورد نیاز نیست نپردازید.
 چه کاری در موضوع یاد شده می خواهد انجام دهد؟ نیت محقق از انجام چنین تحقیقی چیست؟     نتایج حاصله از این تحقیق چه مشکلی را حل خواهد کرد و به درد کدام یک از موسسات و مراکز خواهد خورد و کیفیت استفاده از آن چگونه خواهد بود؟ مثلا هدف از یک تحقیق میتواند ارائه تحقیق به مراکز علمی و ارائه مقاله ای جامع و علمی برای رشد دانش آموزآن در زمینه بازی های فکری باشد 

 

ه- پیشینه تحقیق
در این قسمت پژوهشگر باید به معرفی اولین کتاب ها در  مورد موضوع انتخاب شده را  با ذکر نام و نام خانوادگی نویسنده و سال نوشتار کتاب بیان نموده و در ادامه چند نمونه از کتاب ها و مقالات در موضوعی که انتخاب کرده را نام ببرد و بهترین اونها را مشخص کند و اشاره کند چه ایرادی به تحقیق انجام شده وارد است که محقق میخواهد برای بار چندم این موضوع را بنویسد.
یا چه ویژگی تحقیق او دارد که در دیگر تحقیق ها نیست و... 
یا بگوید که چه تفاوتی میان تحقیق او با دیگر تحقیق ها وجود دارد. 
🌻اگر در مورد موضوع مورد نظر کتاب، مقاله یا پایان نامه ای تاکنون نوشته نشده است باید محقق توضیح دهد که تالیف و تحقیق مستقلی در این موضوع انجام نشده و تنها در لابلای کتابهای دیگر می توان از این موضوع سراغ گرفت.

 

ط- سوالات تحقیق
سوالات تحقیق را می توان به دو دسته اصلی و فرعی تقسیم کرد.
سوال اصلی:
دغدغه نویسنده بوده و در پی تحقیق خود به دنبال حل این سوال است سوال اصلی همان عنوان تحقیق بصورت سوالی می باشد توجه داشته باشید که سوال اصلی باید یک سوال بوده و در وسط آن از حرف” واو” استفاده ننمایید و همچنین با آیا شروع نشود و جواب آن با بله و خیر داده نشود.
سوالات فرعی:
نویسنده برای اینکه به سوال اصلی جواب دهد آن را به چند سوال جزئی و فرعی تجزیه می کند که در رابطه و محدوده سوال اصلی باشد که هر سوال فرعی بخش ها یا فصل های تحقیق را تشکیل می دهد. سوالات فرعی هم باید مربوط به ابعاد مختلف موضوع تحقیق بوده و شایستگی طرح در ابتدای فصلها را داشته و پاسخ به آنها، دستیابی به پاسخ سوال اصلی را ممکن می سازد.
بین سوالات فرعی باید رابطه و نظم منطقی وجود داشته باشدبه نحوی که ورود به هر فصلی متوقف بر عبور از فصل قبل باشد.

 

ع-روش تحقیق:
اینکه محقق بر چه اساس و معیارهایی به جمع آوری مطالب خود خواهد پرداخت. 
در واقع میخواهید بگویید که چطور میخواهم تحقیق کنم و مطالب را جمع آوری کنم و می‌خواهم چه کار کنم:

1- تحقیق بنیادی: تحقیقی که به قصد کشف حقایق بیشتر انجام می شود.
2- تحقیق کاربردی: تحقیقی که به قصد رسیدن به وضع بهتر انجام می شود
3- تحقیق تاریخی:به قصد بررسی گذشته انجام می گیرد.
4- تحقیق توصیفی: تحقیقی که فقط در سطح توصیف و تبیین موضوع انجام می شود.
5- تحقیق تحلیلی: تحقیقی است که برای کشف علل و عوامل خاصی در رابطه با موضوع انجام می شود.
6- تحقیق تجربی: تحقیقی که از طریق تجربه و آزمایش به هدف می رسد.
7- تحقیق میدانی: تحقیقی که از طریق مشاهده و نمونه بردراری آماری قصد رسیدن به هدف را دارد.
8- تحقیق کتابخانه ای: تحقیقی که از طریق بررسی مدارک و اسناد و منابع متون به دنبال دستیابی به هدف خود است.

 

ق-سازماندهی تحقیق
در این قسمت باید فصل بندی ها و تقسیم بندی ها و تعیین مکان و شیوه چینش مطالب در مقاله صورت بگیرد.                                                                  در واقع شما باید ذکر کنید که مطالب را به چه شکلی و بر اثاث چه تقسیم بندی در مقاله قرار میدهید مثلا اول باید کدام مطلب را بیارید و سپس کدام را و..(تیتر هر مطلب را ردیفی پشت سر خم بنویسید،مثلا شماره هرکدام از فیش ها را)

 

غ-منابع تحقیق
در این قسمت باید منابعی که قرار است به آن رجوع شود ذکر شود.
منابع تحقیق میتواند به صورت مِیدانی(مصاحبه،گزارش،تست،پرسش و..) یا کتابخانه ای(رجوع به کتاب) باشد.
برای یافتن منابع تحقیق میتوان از اساتید ، کتب مرجع ، جستجوی اینترنت ، استفاده از مقالات مشابه و... استفاده کرد.
بعد از جمع آوری منابع ، آنان را در برگه ای بنویسید و با توجه به اهمیتی که دارند اولویت بندی کنید و سپس به ترتیب اولویت بندی ، آنان را در منابع بنویسید.
استفاده از نرم افزارهایی مثل نرم افزار های نور و پایگاه های اینترنتی مثل کتابخانه فقاهت و قائمیه و ویکی فقه و ویکی شیعه و ویکی نور و پایگاه مقالات و کنفرانس های تخصصی و.... بسیار حائز اهمیت است و سرعت بسیاری به پژوهش شما میدهد. 

 

م-فیش برداری
برگه های یک شکل و یک اندازه ای  که خلاصه مطالعاتِ مهمِ تحقیقات در آن یادداشت می شود تا بتوان به آسانی و در زمانی کوتاه و با ُاسلوبی خاص و منظم از آن بهره بُرد..
فیش برداری مهمترین مسئله در مراحل پژوهش است.
فیش برداری مثل یاداشت برداری است . فیش ها را باید با توجه به نیاز خود به صورت خلاصه یا نوشتن کامل مطلب و یا نوشتن مطالب مهم نگاشت.
فیش ها در بردارنده هر یک از مطالب مهم و کلیدی و یا سوالات و مطالبی است که وگدر بدنه مقاله می آورید.

 

اللهم صل علی محمد وآل محمد وعجل فرجهم

امیرحسین دادگستر

امیرحسین دادگستر

AMIR HOSSEIN DADGOSTAR

ساعت ورود شما

امیرحسین دادگستر